Εργασία και χαρά

Υπάρχουν στιγμές στη ζωή που γράφεις, γιατί έχεις κάτι να πεις. Υπάρχουν άλλες στιγμές που σκέφτεσαι για να γράψεις. Κάποιες άλλες πάλι στιγμές κάνεις έρωτα με τον/την σύντροφο σου. Αυτές οι τελευταίες όλο και πιο σπάνιες, τις αναπολείς με τρυφερότητα.

Οι στιγμές που ζούμε τον τελευταίο καιρό, είναι στιγμές βουτηγμένες  στην εργασία, την μισθωτή εργασία εννοώ, για να μην παρεξηγηθούμε. Αυτές έχουν το ιδίωμα να είναι τρομερά απορροφητικές. Σου παίρνουν ότι έχεις και δεν έχεις, αφήνοντας σε μέσα στη σκόνη και σε μια εξαντλητική χαύνωση.  Είναι οι "μαγικές" στιγμές του μεροκάματου μέσα σε μια οικοδομή.

Είμαστε χειρώνακτες φίλοι μου. Αυτό μας εμποδίζει, κάποιες φορές, να ταξιδέψουμε μέσα στα σαγηνευτικά μονοπάτια της σκέψης και της φαντασίας. Μας εξαντλεί, μας στραγγίζει τις δυνάμεις εκείνες που μας καθιστούν δημιουργικούς, όσο μπορούμε να είμαστε δημιουργικοί. Τότε υπάρχει σιωπή!

 Μια σιωπή που είναι λάσπη, μέσα στη οποία βυθίζεσαι. Τότε, ξεχνάς ότι έχεις κάτι να πεις και η λήθη γίνεται το καθημερινό σου πάθος. Το να μετράς τα φράγκα που βγάζεις ή εκείνα που έχεις ανάγκη, σου μονοπωλεί την σκέψη και σε αγκιστρώνει μέσα σε υπολογισμούς και γελοίες κοινοτοπίες της καθημερινότητας. Πέφτεις στη παντοδύναμη φάκα της επιβίωσης και σε πιάνει θλίψη. Μια θλίψη για την ζωή σου που κυλάει και χάνεται μέσα σε θλιβερές ανοησίες.

Ευτυχώς, ταχέως αναρρώνουμε και επανερχόμεθα δριμύτεροι για να θυμηθούμε ότι είμαστε και κάτι άλλο πέρα από εργάτες της καπιταλιστικής κτηνωδίας.

Τότε εισχωρούμε με ελαφρά πηδηματάκια ξανά μέσα στο όνειρο!!!

Ποτέ την Κυριακή! [αναμετάδοση]

Το Έργο σε αντίθεση με τη μισθωτή εργασία

Η κοινωνία των διαχωρισμών έχει δώσει στη μισθωτή εργασία πρωτεύουσα θέση στη ζωή των ανθρώπων.

Τα άτομα  εξαναγκάζονται να παραχωρήσουν τις ικανότητες τους, τα όνειρά τους, τη συνολική τους προοπτική, το χρόνο τους, εκμισθώνοντάς τα σε εργασίες που τους εξασφαλίζουν την διαβίωση τους. Το αντίτιμο σε χρήματα, το οποίο λαμβάνουν, τους εξασφαλίζει να διαβιούν, να κατέχουν μια θέση μέσα στη κοινωνική  ιεραρχία, να έχουν ή να μην έχουν κοινωνική αναγνώριση. Τους βοηθά όμως να επιβιώνουν εν τέλει, να συντηρούν τον εαυτό τους και τις οικογένειες τους, να αποκτούν μια υπόσταση μέσα στα πλαίσια μιας ζωής που έχει σαν κύριο μέλημα την επιβίωση .

Η ίδια η Ζωή, το βαθύτερο νόημα της, οι τρόποι που πρέπει να την αξιοποιείς, παραμερίζονται, δίνοντας  καθοριστικό προβάδισμα σε μια μηχανιστική και πεζή αντίληψη για τον κόσμο, η οποία περιορίζεται σε μια εσφαλμένη νοοτροπία για το κέρδος και μέσω αυτού για την απόκτηση δύναμης.

Ο άνθρωπος–εργάτης δεν χρειάζεται να σκεφτεί πολλά πράγματα. Αρχικά, το πρωτεύον είναι να βρει κάποια δουλειά. Αυτή η δουλειά πρέπει να του εξασφαλίζει σταθερότητα και καλό μισθό. Η σταθερότητα τού εξασφαλίζει ότι δεν θα ψάχνει συνεχώς για εργασία και ο καλός μισθός τού εξασφαλίζει ότι θα μπορεί να καταναλώνει ο,τιδήποτε του προσφέρεται. Αν μπορεί συνεχώς να διασφαλίζει όλο και ευρύτερη σταθερότητα και ολοένα και μεγαλύτερο μισθό, αισθάνεται  πετυχημένος, καταξιωμένος. Οι γύρω του, συνήθως θα τον κοιτάνε με θαυμασμό ανάμεικτο με ζήλια . Αν πάλι δεν μπορεί να εξασφαλίσει καμιά από αυτές τις δύο προϋποθέσεις, θεωρείται άχρηστος, ανίκανος και θα παραδοθεί σε μια βουβή χλεύη.

Παρ’ όλο που ο άνθρωπος-εργάτης έχει να σκεφτεί λίγα, του είναι αρκετά για να απασχολείται μια ολόκληρη ζωή με αυτά. Κυρίως όταν αδυνατεί να τα αποκτήσει, ή εξαιτίας του αγώνα που κάνει για να τα διατηρήσει.

Το Έργο, τώρα, αποτελεί  μια εντελώς διαφορετική αντιμετώπιση στη ίδια την αντίληψη για τη Ζωή.

Το Έργο είναι η περιοχή της δραστηριότητας όπου θα βάλεις την καρδιά σου, τα ταλέντα σου, τη θέληση σου. Εν τέλει τον ίδιο σου τον εαυτό συνολικά. Δεν θα βάλεις απλά την ανάγκη σου για να επιβιώσεις, υπηρετώντας ποταπές φιλοδοξίες ανθρώπων που έχουν χάσει το νήμα της ψυχής τους.

Το Έργο είναι η περιοχή την οποία ο καθένας επιλέγει αυτοβούλως και με συνείδηση, για να πραγματώσει τον εαυτό του και όχι απλά την τσέπη του. Είναι η περιοχή που η δραστηριότητα αποκτά νόημα και το υποκείμενο αγόγγυστα προσφέρει τον εαυτό του για να τον αξιοποιήσει πραγματικά. Είναι η περιοχή που η απόλαυση αυτού με το οποίο ασχολείσαι, σε κάνει να εκτιμάς το ποιος είσαι, σε κάνει να θέλεις να γίνεις καλύτερος, σε ικανοποιεί σε βαθμό τέτοιο, ώστε αυτή σου την ικανοποίηση  θέλεις να την μοιραστείς με τους άλλους ανθρώπους και όχι να την τοκίσεις ασκώντας εξουσία σε άλλους.

Είναι η περιοχή της γνώσης και του πειραματισμού, του παιχνιδιού και της εφευρετικότητας, η περιοχή που νιώθεις τον εαυτό σου να είναι και όχι να πρέπει !!!

Το Έργο είναι η δραστηριότητα πού μέσα της θα αναγνωρίσεις κομμάτια του εαυτού και αυτού που πραγματικά σε αφορά. Αυτού που θα αγαπήσεις  και θα προσπαθήσεις να το πλησιάσεις με την λεπτότητα, με την οποία προσεγγίζεις αγαπημένα σου πρόσωπα. Είναι η δραστηριότητα που σε συνδέει με την ζωή.

Ο άνθρωπος που ασχολείται με αυτό, καλείται να γνωρίζει το ποιος είναι, να αναγνωρίζει τα ταλέντα του αλλά και τους περιορισμούς τους, να προσδιορίζει το νόημα της ίδιας του της ζωής, το τι αυτή η ζωή τον ωθεί να κάνει, αλλά και το πώς όλη αυτή την διαδικασία θα την εναρμονίσει με την ίδια την Ζωή καθιστώντας την δράση και το έργο του πραγματικά ωφέλιμο για τον ίδιο και τους άλλους ανθρώπους.

Ο άνθρωπος του Έργου δεν μπορεί να πατά σε σταθερότητες και ασφάλειες. Καλείται να συνθέτει  και να εξερευνά. Γνωρίζει ότι δεν μπορεί να εξαντλεί το δυναμικό μιας ζωής, της ζωής του, μέσα στη ευτέλεια στόχων και δράσεων πού δεν αναπτύσσουν, αλλά υποβιβάζουν τον ίδιο και τους άλλους. Η ίδια η ζωή ενός τέτοιου ανθρώπου αντιμετωπίζεται σαν δώρο αλλά και σαν θαύμα, γιατί καλείται να γνωρίζει ότι το να συμμετέχει στο πραγματικό νόημα της Ζωής, τον αναβιβάζει σε καλύτερο άνθρωπο τον ίδιο αλλά και πολύτιμο βοηθό στη εξέλιξη των υπολοίπων.

Οι μισθωτές εργασίες των ανθρώπων συνθέτουν την λίστα Forbes, τον κατάλογο με τους πλουσιότερους ανθρώπους του πλανήτη. Εκείνων δηλαδή, που συνειδητά επιλέγουν καθημερινά να υποβιβάζουν την ζωή μας σε επιβίωση. Αυτών που ένας ολόκληρος πλανήτης τιμά και εκτιμά, γιατί απλά  με την δράση τους μας οδηγούν να αντιλαμβανόμαστε τη ζωή σαν μια μετρήσιμη αξία στα Χρηματιστήρια τους.

Τα μικρά Έργα των ανθρώπων συνθέτουν το μεγάλο Έργο της κοινωνίας του πλανήτη. Ένα Έργο που, παρότι βρίσκεται στο περιθώριο της ζωής,  εξακολουθεί να αποτελεί  τον κρίκο που μας συνδέει μαζί της, την κρυφή μας επιθυμία και την έμπνευση μας .

Σημείωση: Η ανάρτηση «Το Έργο σε αντίθεση με την μισθωτή εργασία» αποτελεί συνέχεια της ανάρτησης «Μισθωτή εργασία και Έργο».

Μισθωτή εργασία και Έργο

Ένα από τα πλέον απόκρυφα μυστικά του σημερινού συστήματος οργάνωσης της ζωής, είναι η απόκρυψη της αδυναμίας του να παράγει μισθωτή εργασία για τους πολίτες του. Η ψευδής συζήτηση που οργανώνεται από τους κυρίαρχους πολιτικούς μηχανισμούς σχετικά με την ανάπτυξη, τα κέρδη πού θα προκύψουν από αυτήν και η ελπίδα πού  δημιουργεί στη όλη κοινωνία ,δεν είναι παρά μια επιμελώς κρυμμένη αδυναμία για ένα βιώσιμο ορατό μέλλον.

Η μισθωτή εργασία αποτελεί βασικό πυλώνα του υπάρχοντος  συστήματος. Εξ αυτής παράγεται  η δυνατότητα όλης της κοινωνίας να καταναλώνει τα κάθε λογής εμπορεύματα πού παράγει η μισθωτή εργασία. Μέσα σε αυτή  την διαδικασία και στο κέντρο της, κατοικεί η βαθύτερη ουσία αυτού του συστήματος : το χρήμα ,το κέρδος  και εν τέλει η εξουσία πού παράγεται από την εποπτεία και την κατοχή των προηγουμένων.

‘Όλοι δουλεύουν , κάποιοι καρπούνται περισσότερο από τους άλλους, κάποιοι πού έχουν αντιληφθεί καλύτερα πως λειτουργεί ο μηχανισμός της οργάνωσης της κοινωνίας, άρχουν. Το σύστημα είναι μονταρισμένο καλά γιατί όλα τα κομμάτια της «μηχανής» του, ξέρουν και εκτελούν το ρόλο τους . Η μηχανή δυσλειτουργεί, όταν κάποιο κομμάτι παύει να παίζει τον ρόλο για το οποίο είναι πλασμένο. Σημαντικό στοιχείο στη κατανόηση της εξίσωσης  είναι η πλήρης αποδοχή  που ρόλου των επιμέρους παραγόντων.

Οφείλουμε να παραδεχτούμε το εξής: κάποιοι μέσα σε αυτήν την κοινωνία ,έχουν μεγαλύτερη ικανότητα και έφεση να παράγουν δυνατότητες  για να δημιουργούν μισθωτή εργασία. Παράγουν ιδέες πού είναι  πρακτικά εφαρμόσιμες ,τις εφαρμόζουν και δίνουν δυνατότητα όχι μόνο στους εαυτούς τους αλλά και σε άλλους, πολλούς ή λίγους, να επιβιώσουν βοηθώντας στη υλοποίηση τους. Επίσης οφείλουμε να παραδεχτούμε, ότι δεν έχουν όλοι αυτήν την ικανότητα  του επιχειρείν. Οι περισσότεροι είτε από φόβο, είτε γιατί δεν τους δίνεται η δυνατότητα, είτε γιατί  βολεύονται ,αρέσκονται  να ζουν σαν εκτελεστές ιδεών πού κάποιοι  οραματίζονται.

Η κοινωνία μοιάζει να έχει αποδεχτεί αυτή την διαίρεση της και μάλιστα δικαιολογεί την ανωτερότητα όσων επιχειρούν, σε βάρος όσων απλά εκτελούν. Έτσι δικαιολογεί, το ότι κάποιοι μπορούν να κερδίζουν πολλαπλάσια  σε βάρος των υπολοίπων. Επίσης η κοινωνία μοιάζει να υποτιμά τους εργάτες της ,επειδή αυτοί δεν μπορούν να καταστούν έμπρακτα δημιουργικοί.

Το πρόβλημα πού η κοινωνία δυστυχώς αρνείται να επιλύσει  είναι το πώς μπορούμε να ζήσουμε όλοι πάνω σε αυτόν τον πλανήτη.

Επειδή η κύρια μάζα της κοινωνίας είναι εργάτες –εκτελεστές και όχι δημιουργοί –επιχειρηματίες και επειδή έχει αποδεχτεί την διαίρεση σαν άλυτο πρόβλημα,  που το μεταβιβάζει από γενεά σε γενεά άθικτο, βρίσκεται αποσβολωμένη ,όταν  μάζες επί μαζών ,σέρνονται στους δρόμους της  άνεργοι.

Εκεί οι πολιτικοί, οι επίσημοι διαχειριστές της  αυτής της κοινωνικής διαίρεσης ,μιλούν για ανάπτυξη ,δηλαδή εγκαλούν τους δημιουργούς –επιχειρηματίες ,να υπάρξουν πολύ περισσότερο παραγωγικοί ,με σκοπό να δημιουργήσουν θέσεις μισθωτής εργασίας στους εργάτες –εκτελεστές.

Αυτό όμως σήμερα καθίσταται αδύνατο να συμβεί. Οι λόγοι απλά είναι δύο και απολύτως σαφείς: το απόλυτο τεχνοκρατικό σύστημα πού σκεπάζει το σύνολο του πλανήτη ,δεν επιτρέπει να υπάρχουν εργάτες-εκτελεστές αλλά μηχανές . Ο άνθρωπος  έχει απλά καταστεί ο χειριστής της μηχανής. Δουλειά εξειδικευμένη αλλά δεν μπορεί να θρέψει πολλούς.

Ο δεύτερος λόγος είναι ότι οι δημιουργοί –επιχειρηματίες  πνιγμένοι μέσα στους δικούς τους ανταγωνισμούς και στη ανελέητη ανάγκη τους για κέρδος ,ακόμα και όταν έχουν ιδέες ,προτιμούν να τις εφαρμόζουν μέσα από διαδρομές πού απαιτούν όλο και λιγότερους ανθρώπους.

Άρα το σύστημα ,έτσι όπως είναι δομημένο αποκλείεται να μπορεί να συνεχίζει να παρέχει μισθωτή εργασία στα μέλη του, με τον τρόπο πού μέχρι σήμερα έκανε. Αυτό σημαίνει ότι ένα βασικό «γρανάζι» στη μηχανή του θα δυσ-λειτουργεί μόνιμα, άρα είτε θα πρέπει να το εξαλείψει και μέχρι να το κάνει αυτό θα του λέει ψέματα, είτε θα  καταστρέψει  συνειδητά περιοχές του [πόλεμος;} με σκοπό  να δώσει από τις στάχτες καινούργιες δυνατότητες .

Όπως και  να το δει κάποιος βρισκόμαστε στο κέντρο ενός τεράστιου μετασχηματισμού του υπάρχοντος τρόπου λειτουργίας της κοινωνίας .

Νέα Τάξη Πραγμάτων- Νέα Εποχή.

Η κρίση πού παράγεται σήμερα μέσα στο σύστημα παγκοσμίως, δεν είναι κρίση του ίδιου του συστήματος αλλά κρίση πού παράγεται από τις συνέπειες του μετασχηματισμού του, σαν συνέπεια της αδυναμίας του να παράγει μισθωτή εργασία για τους πολλούς. Δεν είναι η πρώτη φορά πού το παθαίνει και μάλλον δεν θα είναι η τελευταία.

Δεν είμαστε λάτρεις της μισθωτής εργασίας . Ούτε λάτρεις των διαιρέσεων πού προκύπτουν από την αδράνεια της κοινωνίας και των αρχών που αυτή έχει ασπαστεί. Αντιθέτως. Παλεύουμε για άλλες αξίες.

Η διαίρεση της κοινωνίας σε παραγωγούς και εκτελεστές  φαίνεται σαν να δίνει την θέση της σε διαχειριστές του τεχνοκρατικού συστήματος  και σε ανθρώπους –αντικείμενα,  πού καθημερινά θα οδηγούνται στη έξοδο από την κοινωνία.

Αυτό, μελλοντικά, ίσως, αποτελέσει μια ευκαιρία συνολικής κριτικής ενός  τρόπου ύπαρξης μιας κοινωνίας  πού εξαιτίας των ιδεών πού έχει αποδεχτεί οδηγείται είτε στο αφανισμό είτε στη εξαθλίωση.

Δεν μιλήσαμε για το Έργο. Το φυλάμε για την  επόμενη ανάρτηση.

Ο σκοτεινός ορίζοντας

«Η εργασία υπήρξε η αυτοπραγμάτωση του Ευρωπαίου, ο τρόπος δια του οποίου αντιλήφθηκε και θεμελίωσε το νόημα της ζωής του. Βεβαίως σήμερα, λόγω της εκτεχνίκευσης της εργασίας, η συμπεριφορά αυτή εισέρχεται σε νέα φάση. Ο άνθρωπος παύει να είναι υπεύθυνος για το έργο του, περιορίζεται στην εφαρμογή ξένων εντολών και ταυτόχρονα χάνει την αντίσταση της ύλης, με αποτέλεσμα η εργασία να μην του δίνει την ευκαιρία να ενσαρκώσει το πρόσωπό του. Παρολαυτά είναι γεγονός, ότι αυτή η νέα φάση της σχέσης του ανθρώπου προς τον κόσμο − κατά την οποία, στη Δύση, για πρώτη φορά διαχωρίζεται η ζωή από την εργασία −, είναι επακόλουθο της προηγηθείσας συμφύσεώς τους. […]

Ενώ στην ορθόδοξη Ανατολή η εργασία έμεινε τελικά εκτός της θρησκείας, στη Δύση η σύμφυση ζωής και εργασίας απέκτησε θρησκευτικό χαρακτήρα − πράγμα που, με την πάροδο του χρόνου, σήμαινε μια πνευματική εγκατάσταση του ανθρώπου μέσα στον κόσμο, μια σχέση προς την πραγματικότητα, όπου θέση για το Θεό υπήρχε μόνο στο περιθώριό της. […]

Τούτο σήμαινε, ότι για πρώτη φορά στην ιστορία η έννοια της εργασίας ως πράξης κατ’ επιταγή αναλάμβανε να στηρίξει πνευματικά τη ζωή.[…] Για πρώτη φορά ο άνθρωπος δικαιώνεται δια της πράξης, δηλαδή εφόσον εργαζόμενος συντελεί στην πραγματοποίηση αποφάσεων για τις οποίες δεν φέρει την ευθύνη.[…]

Το επάγγελμα κερδίζει θρησκευτική περιωπή, γίνεται η κεντρική έκφραση της πίστης, αποκτά γι’ αυτό το λόγο ιερό χαρακτήρα και συγχρόνως παύει να διακρίνει τους ανθρώπους ανάλογα με την εκλογή του. […] Το επάγγελμα δεν ήταν απλώς η δυνατότητα της διατροφής, αλλά παρουσιαζόταν αυτόματα σαν ο βασικός τρόπος απόδειξης του γεγονότος, ότι ο άνθρωπος δεν ανήκει σ’ εκείνους που μισεί ο Θεός. Η ευδοκίμηση στον οικονομικό βίο θεωρήθηκε λοιπόν σαν απόδειξη θείας ευαρέσκειας. […] Η αγωνία ότι δεν ανήκουν στους ευλογημένους, μια υποψία που θα μπορούσε να εξαφανιστεί εάν κατόρθωναν να βελτιώσουν ακόμα περισσότερο την κοινωνική τους θέση, υποχρέωσε για πρώτη φορά ανθρώπους να γίνουν εθελοντές καταναγκαστικής εργασίας.[…]

Στην Αγγλία ο Πουριτανισμός τάχθηκε αναφανδόν υπέρ του σχηματισμού κεφαλαίου: “Σου επιτρέπεται να εργαστείς για να γίνεις πλούσιος προς χάρη του Θεού και όχι να πλουτίσεις για τη ζωή της σαρκικής ηδονής και αμαρτίας”. […] Οι “αυτοδημιούργητοι” πίστεψαν, ότι είχαν σαν σκοπό με το παράδειγμα και την τάξη τους, την οποία επέβαλαν σε όσους εξαρτιόνταν από αυτούς με συμβάσεις εργασίας, να οδηγήσουν την κοινωνία στην οδό της ηθικής∙ μια πουριτανική αξίωση, η οποία μέχρι τα μέσα σχεδόν του 20^ου αιώνα έπειθε ακόμα και τον Χένρι Φορντ, ότι η βιομηχανική δράση του αποτελεί υπηρεσία στην ανθρωπότητα.[…]

Για την εφαρμογή των αρχών της πουριτανικής ηθικής χρειάζονταν πριν απ’ όλα οι εργοστασιακοί εργάτες. […] Το ψηλό κόστος ζωής και η παράλληλη πτώση της αμοιβής της εργασίας θεωρήθηκαν λοιπόν σαν αποτελεσματικά μέσα, για να εργαστεί ο άνθρωπος περισσότερο και να διακόψει την παλιά, από τον αγροτικό βίο καταγόμενη συνήθεια να αναπαύεται να γιορτάζει. Για να συμβεί αυτό, έπρεπε ο εργάτης να παίρνει τόσο μισθό όσον απαιτούσε η διατροφή του. Έτσι ο μισθός κατέβηκε στο ⅓ της αξίας του περί τα τέλη του Μεσαίωνα. Κι ενώ ο Μεσαίωνας εγνώριζε 180 μέρες θρησκευτικής αργίας το χρόνο, η νέα κατάσταση πραγμάτων επιτρέπει σχεδόν μόνο την Κυριακή και επιβάλλει για τις υπόλοιπες μέρες 13 έως 14 εργάσιμες ώρες.

Η θρησκευτική συνείδηση, όχι μόνο δεν εκδήλωσε ζηλοτυπία που οι άνθρωποι αφιέρωναν όλες τις δυνάμεις τους στην εργασία, αλλά απεναντίας ενθάρρυνε τους εμπνευστές του βιομηχανικού έργου ακόμα και στην επέμβασή τους εναντίον της οικογένειας. Διαδόθηκε λοιπόν μεταξύ των Πουριτανών και στις εργατικές τάξεις, όχι μόνον ότι οι υψηλοί μισθοί διαφθείρουν το εργατικό ήθος, αλλά και ότι η απασχόληση ανηλίκων στα εργοστάσια έχει, εκτός του ότι είναι κοινωνικώς χρήσιμη, και παιδαγωγική σημασία. Συνέβη έτσι διευθύνσεις ορφανοτροφείων να ενοικιάζουν ανηλίκους σε ιδιοκτήτες, ιδίως της αραιοκατοικημένης βόρειας Αγγλίας, και να στέλνουν συνεχώς τέτοια φορτώματα με το σιδηρόδρομο. Συνέβη ακόμα και γονείς, κάτω από τη γενική επιδοκιμασία, να εκμισθώνουν τα παιδιά τους για να εργάζονται σε ανθρακωρυχεία ή κλωστήρια 10 και 14 ώρες την ημέρα, παρόλο που δεν ήταν πάνω από επτά ετών! […]

Από τότε που η εργασία δικαιώθηκε δια της θρησκείας, για ν’ αποτελέσει στη συνέχεια το περιεχόμενο της θρησκείας, ο άνθρωπος αναζητεί τη λύτρωσή του μέσα στον κόσμο. […] Από τους Νέους Χρόνους και εντεύθεν παρατηρείται λοιπόν σαφής και συνεχώς εδραιούμενη συνάφεια μεταξύ γνώσης και κέρδους, επιστήμης και οικονομίας. […]

Το ευρωπαϊκό πνεύμα δημιουργήθηκε αφότου η εργασία θεωρήθηκε ως ο χώρος, μέσα στον οποίον ο άνθρωπος δικαιολόγησε την ύπαρξή του, πετυχαίνοντας με αυτήν ό,τι δεν επέβαλε η παράδοση αλλά η δική του, εσωτερική απαίτηση εναντίον της παράδοσης. Για να θεμελιώσει και να διατηρήσει αυτή την αξία, η Ευρώπη στράφηκε εναντίον του Θεού. Ο αγώνας αυτός κατέληξε στη λήξη της ετοιμότητας του ανθρώπου να εξαρτάται από τη θεία χάρη και στη δημιουργία της σημερινής Τεχνικής. […]

Η νέα δυνατότητα της μηχανής μετέθεσε το σκοπό της εργασίας στην απόκτηση των προϊόντων της. Παρουσίασε δηλαδή την κατανάλωση σαν σκοπό της ζωής. Ενώ άλλοτε η εργασία δικαιωνόταν δια της αναφοράς της στο Θεό, τώρα δικαιολογείται ως προϋπόθεση της συμμετοχής στη λυτρωτική δυνατότητα της μηχανής. Η χρήση βιομηχανικών προϊόντων, δηλαδή μέσων υπέρβασης των φυσικών ορίων της ύπαρξης, επρόκειτο όχι μόνο να διασπάσει την ενότητα της εργασίας σε σχέση με το σκοπό της ζωής − όπως το πέτυχε η πουριτανική συνείδηση με κατάληξη την εκβιομηχάνιση της Αγγλίας −, αλλά και να παρουσιαστεί σαν διάδοχος της θρησκευτικής υπόσχεσης. Σήμερα ο άνθρωπος ζει για τα επιτεύγματα της μηχανής. […]

Στη σημερινή της τεχνική φάση η εργασία κοινοποιείται ανά την Υφήλιο ως όρος για την υπέρβαση του προσώπου∙ κατά συνέπεια ως όρος για την υπέρβαση της Ευρώπης προς ένα τεχνικώς ενιαίο κόσμο, ο οποίος, για να συγκρατηθεί στη ζωή, δεν χρειάζεται ούτε το Θεό, ως αρχή της φύσης ή ως θεσμοφύλακα του κοινωνικού βίου, ούτε την προσωπική ευθύνη για την ανάπτυξη και τη συντήρησή του, αλλά απλώς τη φυσική δυνατότητα όπως την υποτάσσει και τη διανέμει η τεχνική διαρρύθμιση στον άνθρωπο ανεξάρτητα από την ατομικότητά του, για να του επιβάλλει τη θέληση και την πράξη του.»

Σπύρος Κυριαζόπουλος, Η καταγωγή του τεχνικού πνεύματος (1965)

Σ.τ. HS. Για όσους πιστεύουν ακόμα πως η τεχνολογία συμβάλλει θετικά στην παρούσα κρίση, με όποιον τρόπο κι αν εννοούν αυτό το «θετικά».