Βία και Ιερό

«Είτε φυσική, είτε λεκτική είναι η βία, ανάμεσα στα χτυπήματα μεσολαβεί ένα ορισμένο χρονικό διάστημα. Κάθε φορά που ένας από τους αντιπάλους πλήττει τον άλλον, ελπίζει να δώσει ένα νικηφόρο τέλος τη μονομαχία ή τη λογομαχία, να δώσει τη χαριστική βολή, να ξεστομίσει την τελευταία βίαιη φράση. Το θύμα, αλαλιασμένο προς στιγμήν, έχει ανάγκη κάποιο διάστημα για να συνέλθει (να μαζέψει τα μυαλά του), να προετοιμαστεί και να απαντήσει τον αντίπαλο. Όσο αυτή η απάντηση αργεί, εκείνος που έχει χτυπήσει τελευταίος μπορεί να φαντάζεται ότι έχει καταφέρει το αποφασιστικό πλήγμα. Συνοπτικά, η οριστική νίκη ταλαντεύεται ανάμεσα στους δυο αντιπάλους σε όλη τη διάρκεια της αναμέτρησης, χωρίς ακόμα να καταλήγει στον έναν ή τον άλλον. Ξέρουμε ότι μόνο η συλλογική αποπομπή του ενός ή του άλλου έξω από την κοινότητα θα κατορθώσει να ορίσει τη νίκη.

[…] Ο προφητικός ή διονυσιακός ίλιγγος δεν είναι τίποτε άλλο από αυτή την τρομερή αμφιταλάντευση του ίδιου του κόσμουστη διάκριση της βίας που φαίνεται να ευνοεί πότε τον ένα και πότε τον άλλον. Όλα όσα μια πρώτη βία πιστεύει ότι θεμελιώνει, μια δεύτερη βία τα ανατρέπει για να τα θεμελιώσει εκ νέου. Τίποτα δεν μπορεί να ακινητοποιήσει τη βία ενόσω αυτή παραμένει παρούσα μεταξύ των ανθρώπων, ενόσω συνιστά μια ολική και συνάμα μηδενική βασκανία.

[…] Μέσα στον Όμηρο υπάρχουν πολλά στοιχεία που αποκαλύπτουν εκτυφλωτικά τη σχέση ανάμεσα στη βία, την επιθυμία και τη θεότητα. Ο πιο χαρακτηριστικός όρος είναι το ουσιαστικό Κύδος, που πρέπει να οριστεί ως γόητρο,κατά κάποιον τρόπο θεϊκό, ως μυστική εκλογή που συνδέεται με την στρατιωτική κατίσχυση.

[…] Το Κύδος είναι “φυλαχτό ανωτερότητας”. Είναι η βασκανία, την οποία ασκεί η βία. Όπου επιδεικνύεται, γοητεύει και συνάμα τρομάζει τους ανθρώπους.Δεν είναι ποτέ ένα απλό εργαλείο. Είναι εμφάνιση θεότητας. Εκείνοι που κατέχουν το Κύδος βλέπουν τη δύναμή τους να δεκαπλασιάζεται. Όσοι το στερούνται, μένουν με τα χέρια δεμένα ή παράλυτα.Κάτοχος του Κύδους είναι όποιος καταφέρνει το πιο ισχυρό πλήγμα, ο νικητής της στιγμής, εκείνος που κάνει τους άλλους να πιστέψουν −και πιθανώς τον εαυτό του να φανταστεί− ότι η βία του έχει θριαμβεύσει οριστικά. Οι αντίπαλοί του πρέπει τότε να καταβάλλουν μια υπεράνθρωπη προσπάθεια για να ξεφύγουν από τη βασκανία και να ανακτήσουν το Κύδος.

[…] Οριακά, το Κύδος δεν είναι τίποτα. Είναι το κενό σημείο μιας πρόσκαιρης νίκης, μιας υπεροχής που παρευθύς τίθεται υπό αμφισβήτηση.»

Ρενέ Ζιράρ, Η Βία και το Ιερό (1972),

μετάφραση Κωστής Παπαγιώρης (ΕΞΑΝΤΑΣ, 1991)

Αποτάσσεσαι την βία;

Η διαπίστωση ότι η εξουσία είναι έξυπνη, καθίσταται κοινότoπη. Το γεγονός όμως ότι μπορεί να χειρίζεται τον λόγο και τις λέξεις με συγκεκριμένο τρόπο, προσδίδοντας τους  το νόημα και την κατεύθυνση πού αυτή θέλει, είναι το αφανές, μυστικό της όπλο .

Συνήθως οι πολίτες αντιμετωπίζουν την εξουσία σαν ένα μηχανισμό πού  στερείται ιδιαίτερης ευφυΐας, τον χλευάζουν, επικρίνουν τα λάθη του, γελάνε μαζί του. Σπανίως αντιλαμβάνονται ότι η εξουσία οργανώνει μια ολόκληρη κοινωνία, σκεφτόμενη για αυτήν βεβαίως  με τον δικό της τρόπο, αλλά πείθει την κοινωνία να ακολουθήσει τον τρόπο της, κυρίως με τον Λόγο.

Κυρίως αυτό πού κάνουν οι πολιτικοί είναι να μιλούν. Μιλούν μεταξύ τους, στη Βουλή, στις τηλεοράσεις, μιλούν συνεχώς και ακαταπαύστως, εστιάζοντας με αυτιστική συνέπεια σε  θέματα πού επιλέγουν, τα οποία είναι απολύτως συνδεδεμένα με τον σκοπό τους. Ο σκοπός τους δεν είναι να πείσουν την κοινωνία για την ορθότητα όσων πιστεύουν, αλλά να αποτρέψουν την κοινωνία να αρθρώσει  ένα διαφορετικό Λόγο από τον δικό τους. Όσο η κοινωνία ασχολείται με όσα εκείνοι επιδιώκουν και επιθυμούν, για όσα εκείνοι μιλούν, τότε μόνο εφησυχάζουν

Εστίαση της εξουσίας στον ελληνικό χώρο αλλά και παγκοσμίως τα τελευταία  χρόνια αποτελεί η πάταξη της βίας. Η λέξη βία ανασύρθηκε από το οπλοστάσιο των χειραγωγών ως λέξη υψίστης σπουδαιότητας. Γιατί;

Έχει η εποχή μας το αποκλειστικό προνόμιο της βίας; Σαφώς και όχι. Η ιστορία αποδεικνύει ότι σε όλες τις εποχές ο άνθρωπος έχει συμβαδίσει με την βία. Η ίδια η εξουσία είναι αποτέλεσμα αδυσώπητης βίας. Ολόκληρη η κοινωνία έχει στηριχτεί επάνω στη βία ενός αδυσώπητου ανταγωνισμού όπου ο πλέον δυνατός θα επιπλεύσει. Ο αδύναμος καλείται να θυσιαστεί σε αυτόν τον βωμό, στη δουλειά, στις σχέσεις, στις υποθέσεις των κρατών. Ζούμε σε διαρκή βία παντού και πάντα. Ο άνθρωπος έχει στηρίξει τον πολιτισμό του πάνω στο έγκλημα και την θυσία.

Γιατί κόπτεσθε λοιπόν για την βία; Μήπως προτίθεσθε να εγκαταλείψετε τους πολέμους; Μήπως θέλετε να ξεκινήσετε ένα διαφορετικό πολιτισμικό, κοινωνικό γίγνεσθαι; Μήπως έχετε κάποια πρόθεση να μεταμορφώσετε το τοτέμ σας, την Αγορά, όπου το ρητό «ο θάνατος σου η ζωή μου» είναι η ρίζα της ύπαρξης σας;

Τίποτα από όλα αυτά δεν σας ενδιαφέρει  να αλλάξετε! Γνωρίζετε πάρα πολύ καλά ότι ούτε θέλετε, αλλά ούτε και μπορείτε, γιατί οι αρχές σας αλλά και η πρακτική σας -όπως και του συνόλου της κοινωνίας- είναι μέσα σε αυτό το βόθρο πού ακολουθεί τον πολιτισμό μας από την απαρχή του.

Επίσης γνωρίζετε ότι όποιες φωνές μέσα στη ιστορία μίλησαν για κάτι διαφορετικό, αυτές οι φωνές πνίγηκαν και χλευάστηκαν από τα ιερατεία σας. Ποτέ δεν οικειοποιηθήκατε την συμπόνια, την συντροφικότητα ,την αγάπη ,τον οίκτο μέσα στις πρακτικές σας. Ποτέ δεν προσεγγίσατε το Άλλο Πνεύμα, γιατί απλώς σας αρέσει να είστε πειρατές πού κουρσεύετε την ίδια την ζωή.

Το ερώτημα όμως παραμένει: γιατί τέτοια πρεμούρα για την βία;

Ίσως, γιατί αντιλαμβάνεστε ότι οι  πρακτικές σας έχουν υπερβεί τα όρια. Ίσως επίσης, διότι γνωρίζετε πάρα πολύ καλά ότι όσοι σπέρνουν ανέμους θερίζουν θύελλες. Γι' αυτό προετοιμάζετε την καταστολή, αρχικά, μέσω του Λόγου. Επίσης γιατί αντιλαμβάνεστε -«άνθρωποι(;!!)» είστε και εσείς- ότι όταν το σημείο συμπίεσης καθίσταται ασφυκτικό, η καταφυγή στη βία είναι η ύστατη  λύση για το σκλάβο, πού εν τέλει δεν έχει να χάσει  τίποτα παρά μόνο την μιζέρια του.

Είναι λύση η βία; Όχι! - αλλά όχι για τους λόγους πού προπαγανδίζετε.

Για εσάς η βία καθίσταται επιλήψιμη απλώς και μόνον όταν αμφισβητεί την εξουσία σας  και τις επαίσχυντες πρακτικές σας. Θέλετε να ποινικοποιήσετε  αυτό πού σας αμφισβητεί, εσάς και το σύστημα σας. Ουδόλως ευαισθητοποιήστε για την βία πού οι ίδιοι ασκείτε στη κοινωνία. Θεωρείτε ότι αυτή η βία είναι αγιασμένη ... μάλλον από τον θεό του χρήματος. Έχετε το δικαίωμα του χειραγωγού του κοπαδιού και αυτό σας δικαιώνει στα μάτια σας .

Για εμάς τώρα, η βία δεν είναι λύση διότι μάς ανοίγει  υπαρξιακή τρύπα. Καταργεί την ανθρωπιά μας, διαβρώνει τις αξίες πού έχουμε για την ζωή και για τον άνθρωπο. Αυτό εκμεταλλεύεστε. Τα εναπομείναντα ψιχία ανθρωπιάς μας. Για αυτό μας θεωρείτε ζώα και ηλίθιους. Ακούμε ατελείωτες ρυπαρολογίες, ,τις ψευτιές σας, την αλλοίωση της πραγματικότητας πού επιχειρείτε, το αίσθημα δικαιοσύνης πού έχετε βιάσει. Αλλά δεν σας αρκεί αυτό, πρέπει να μας καταστήσετε και συνειδητά καρπαζο-εισπράκτορες, ζητώντας να αποκηρύξουμε τον σατανά της βίας. Ναι, μιλάμε για τον ίδιο σατανά πού εσείς υπηρετείτε .

Να γνωρίζετε ότι η γελοιότητα κάποτε θα λάβει τέλος  Οι δυνάμεις του Ανθρώπου κάποτε θα βρουν τα μέσα για να εκφραστούν. Η εφηβική αντιπαράθεση δεν θα είναι αιώνια και μια άλλη αντίληψη για τον άνθρωπο και την κοινωνία θα πάρει σάρκα και οστά.

Μέχρι τότε θα στεκόμαστε ακίνητα αγάλματα απέναντι από τα ασεβήματα σας.

ΑΠΕΤΑΞΑΜΗΝ.