Ο Κόσμος κατέρρεε ενώ κοιμόσασταν...

Επί τριάντα χρόνια αδιαφορήσατε
για την πρέζα που κατέτρωγε
τη φτωχή εργατική νεολαία.
Δεν σας πείραζε που βλέπατε
φαντάσματα στους δρόμους σας.
Ντροπιασμένοι τα προσπερνούσατε ξεχνώντας
ότι κάτι τέτοιο γίνεται αλλού-στις ψυχρές κοινωνίες.
Έτσι εθιστήκατε στην περιχαράκωση και την αδιαφορία.
Και τους ανέλαβε ο διάβολος. Τους έγραψε ωραία στα κιτάπια του
και σημείωνε μ’ ακρίβεια
μέρα και ώρα της τελευταίας δόσης.
Δεν μιλήσατε τότε για βόμβα στα θεμέλια της κοινωνίας`
Αλλά αυτή ήταν η ΠΡΩΤΗ ΒΟΜΒΑ!

Ούτε για τους άλλους νοιαστήκατε
που άρχισαν να έρχονται
απ’ τα βουνά, μ’ ένα σακκούλι
κοπαδιαστά ή μοναχικοί
λιτοδίαιτοι και σιωπηλοί.
Ήταν αγροτόφατσες, με κόκκινα μάγουλα
και κάπως παλαιομοδίτες.
Σας θύμιζαν ό,τι πιο πολύ προσπαθούσατε
να ξεχάσετε.
Για αυτό τους εχθρευτήκατε δεόντως.
Και σκέπασε πολλούς το χιόνι
και η βαθιά σιωπή του.

Ούτε για τους άλλους αργότερα, νοιαστήκατε καθόλου.
Αυτούς που περπάτησαν την Ασία.
και για πρώτη φορά αντικρίσαν θάλασσα
μπαίνοντας βουβοί στις βάρκες
οι πιο κακότυχοι τα τίναξαν με τρόπο
που δεν είχαν φανταστεί
παλεύοντας με τη φουσκοθαλασσιά
κι ας σπεύδανε οι διασώστες σας
κι ας ήταν τα ελικόπτερα από πάνω.
Αυτοί, όπως και οι προηγούμενοι,
ήταν ο σύγχρονος Κανένας.
Την οδύσσειά τους θα την αφηγούνται σε παιδιά και σε εγγόνια
που θα τους ακούνε με ένα σεβασμό
που εσείς δεν θα νοιώσετε ποτέ από τα δικά σας.
Γιατί αυτοί έκαναν ένα έπος που μένει να γραφτεί
ενόσω εσείς βλέπατε τηλεόραση.
Και δεν ήταν το σκούρο δέρμα που σας ενοχλούσε
αλλά η μυρωδιά της φτώχειας
και τα μάτια- που ‘χαν την ντροπή της
τον φόβο των μυστικών υπηρεσιών
και τον θόρυβο των βομβαρδιστικών.
Δεν θέλατε να ξέρετε!

Τώρα που τους βλέπετε να ψάχνουν
στα σκουπίδια για να φάνε
εκεί που πέταξε ο άλλος
-ύψιστη ταπείνωση-
χωρίς να εξεγείρεστε ενάντια σε αυτούς
που έφεραν την ανθρωπότητα σ’ αυτό το σημείο
εξαχρειώνεστε και σεις.

Ολοι αυτοί οι μετανάστες τριγύρω, ερεθίζουν.
Γιατί ήδη καιρό πριν έλθουν, νοιώθατε
ξένοι στην ίδια σας την χώρα και ξένοι μεταξύ σας.
Ενοχλούν λοιπόν οι ξένοι γιατί τώρα που η αποξένωση
απέκτησε και χρώμα χτυπάει εύκολα στο μάτι.

Και αυτή ήταν η ΔΕΥΤΕΡΗ ΒΟΜΒΑ!
Αλλά όχι στα θεμέλια- όπως ειπώθηκε- στην πρόσοψη ήτανε η βόμβα
γιατί σας κατέστρεφε την εικόνα που προσπαθούσατε
να διατηρήσετε, μιας κοινωνίας συμπονετικής και συνεκτικής.

Ησουν λοιπόν εσύ το φάντασμα
και συ ο ξένος
γι αυτό απέστρεφες το βλέμμα.

Όμως ακόμα και οι πιο φτωχοί
υπερείχατε σε ένα πράγμα απ’ αυτούς τους άθλιους.
Εσείς μιλάγατε τη γλώσσα
και ως γνωστόν και πάνω απ’ όλα: πατρίδα = γλώσσα.
Αλλά τι να την κάνεις μια γλώσσα
όταν δεν έχεις τίποτα να πεις που ν΄ αξίζει να ειπωθεί,
αφού κάθε νόημα είχε παρακμάσει.
Τι να την κάνεις μια γλώσσα που μέσα της δεν ζει
ούτε έρωτας ούτε πόνος ούτε σκέψη.
Τόσο το χειρότερο αν η γλώσσα αυτή είναι η ελληνική.
Επί τρεις δεκαετίες εσείς
ο λαός ο τόσο βαθιά πνευματικός
ζήσατε χωρίς πνεύμα.
Πολύ περισσότερο πασχίσατε να τινάξετε από πάνω σας
και το πνευματικό σας έρμα
γιατί έτσι μόνο -υπολογίζατε-
θα σας επιτρεπότανε να γίνετε δεκτοί
στη Λέσχη των Ισχυρών,
που στα μάτια σας φάνταζε η Δύση.
Σ΄ αυτή την επίπονη απελευθέρωση από κάποια δεσμά,
σ΄ αυτή τη φυγή προς τα εμπρός, χρόνο με το χρόνο,
αυτό που από τις αρχαίες κοινωνίες ως τα χτες
αποτελούσε την ουσία του κόσμου- περιγελάστηκε.
Και αυτή ήταν η ΤΡΙΤΗ ΒΟΜΒΑ που ήταν όντως τοποθετημένη στα θεμέλια.

Κι ήταν αυτή που μπήκε πρώτη.
Αυτή που άνοιξε το δρόμο για τις άλλες.
Όλα τ΄ άλλα που συμβήκαν,
ο πυρετός του χρηματιστηρίου και των επιδοτήσεων
η διαπλοκή σαν τρόπος ζωής, η τηλεοπτική νεκροφάνεια,
ο πολιτικός σας θάνατος και οι σημερινοί οικονομικοί σας μπελάδες
είναι αναπότρεπτα αποτελέσματα εκείνης
της παλιότερης και θεμελιακής επιλογής.

Και θαρρείς, σαν ειρωνεία προς τη χώρα και σαν φάρσα, για να γιορταστούν όλα αυτά,
διοργανώθηκε εδώ η παγκόσμια αθλητική φιέστα.

Στην Ελλάδα η κοινωνική και υπαρξιακή κρίση ξέσπασε πριν από την οικονομική. Η ελληνική κοινωνία κυριολεκτικά έσκασε. Ο νεαρός Γρηγορόπουλος που σκοτώθηκε για ασήμαντη αφορμή ήταν ο αμνός. Από κείνη τη στιγμή, σαν να σκίστηκε ένα παραπέτασμα και να χύθηκαν σκοτάδια, τα πράγματα πήρανε δραματική τροπή. Η ακαριαία αντίδραση που ακολούθησε ήταν ό,τι πιο σεβαστό συνέβη τα τελευταία 35 χρόνια. Μερικές χιλιάδες έσωσαν την τιμή της χώρας. Αυτοί που την μισούσανε βαθιά.. Οι καλύτεροι άνθρωποί της.

Μαζί με τους αναλυτές σας ψάξατε να βρείτε το νόημα των ταραχών και δεν βρήκατε κανένα. Όμως εκείνο το σύνθημα: Σήψη Τέλος , και το άλλο: Δεν υπάρχει ειρήνη χωρίς κοινωνική δικαιοσύνη, δεν τα είδατε. Ισως γιατί, γραμμένα από χέρια που κράταγαν το φλόγιστρο, φωτιζόντουσαν πολύ δυσοίωνα για σας. Ετσι αποφανθήκατε ότι η βία ήτανε τυφλή και η εξέγερση βουβή.
Ούτε την Φράουλα είδατε που έτρεχε εδώ και εκεί μέσα στις φωτιές- βακχεία.
Αρα ποιος είναι ο τυφλός και ποιος είναι ο βουβός;

Γιατί το νόημα που διέφευγε, «κρυμμένο»
μες στα αποκαΐδια και τη μυρωδιά των καμένων πλαστικών
απλά δεν επιτρεπόταν ν΄ αγγιχτεί.
Όλοι όμως το νιώσαμε` αυτός ο κόσμος έπνεε τα λοίσθια.

Εκείνα τα Χριστούγεννα ξυπνήσατε θλιμμένοι και αμήχανοι γιατί είχατε χάσει τις αυταπάτες σας. Είχατε επιπλέον ορφανέψει από μέλλον. Ήταν πραγματικά παγωμένα και «λευκά» τα Χριστούγεννα εκείνα.

Η τάξη κουτσά-στραβά αποκαταστάθηκε αλλά η ηρεμία δεν επανήλθε. Από την επαύριο του Δεκέμβρη άρχισε η απειλή της φτώχειας. Πιο πολύ απειλή στην αρχή και πιο φτώχεια στη συνέχεια. Χρειάστηκε όμως η κατάρρευση να φτάσει στα πορτοφόλια σας για να αρχίσετε ν΄ ανησυχείτε.

Η κρίση. Η γενική κατάθλιψη. Η διάψευση ελπίδων. Η Ένταξη. Που ήταν μάλλον προσχώρηση. Και μέσω αυτής η Τελική Σωτηρία. Που δεν ήλθε - Ηττοπάθεια. Επικίνδυνο πολιτικό σύστημα. Ασήμαντη ηγεσία. Η ανάγκη για μια επανάσταση. Ο φόβος μπροστά σ΄ αυτήν. Σιωπήσατε επίμονα. Το νοιώσατε: η κατάσταση σάς ξεπερνά.

Η άρνηση του κοινωνικού μόχθου είναι στοιχείο της σύγχρονης ταυτότητας.

Σας φέρθηκαν σαν παιδιά και η ιδέα ανάληψης ευθύνης και διακινδύνευσης σας φέρνει δέος. 35 χρόνια καλοπέρασης και κολακείας είναι πολλά. Δεν υπάρχει ασφαλέστερος τρόπος για να εξουθενώσεις ανθρώπους και να αφανίσεις μία κοινωνία.

«Επαχύνθη γαρ η καρδία του λαού τούτου, και τοις ωσίν αυτών βαρέως ήκουσαν και τους οφθαλμούς αυτών εκάμμυσαν μήποτε ίδωσι τοις οφθαλμοίς και τοις ώσιν ακούσωσι και τη καρδία συνώσι… Και είπα: έως πότε Κύριε, και είπεν: έως αν ερημωθώσι πόλεις παρά το μη κατοικείσθαι και οίκοι παρά το μη είναι ανθρώπους, και η γη καταληφθήσεται έρημος….»

«Ο σύγχρονος άνθρωπος έχει στην διάθεσή του τόσες βέβαιες για τον εαυτό του ιδεολογίες που το εξηγούν όλα του τα προβλήματα, τόσο αναπαυτικά σχήματα που του επιτρέπουν να μη βλέπει ποτέ με τα μάτια του, να μην ακούει ποτέ με τα αυτιά του και να μην αισθάνεται με την καρδιά του, τόσους τελειοποιημένους τρόπους άνευ όρων παράδοσης στην πραγματικότητα…»

...Ή σ’ αυτό που του εμφανίστηκε σαν πραγματικότητα…

Και σεις επιτέλους γίνατε, αυτό που είχατε θελήσει. Οι σύγχρονοι άνθρωποι, οι «Κούφιοι άνθρωποι», οι κάτοικοι της Έρημης Χώρας.

Β.Η.

Ψυχικές Παρεκτροπές μέσα σε Συνθήκες Κοινωνικής Κρίσης

Όταν το κέντρο της εκάστοτε κοινωνίας δέχεται ένα ισχυρό κλονισμό, τότε όπως η πέτρα πού πέφτει στη ήσυχη λίμνη, κύκλοι αναταραχής εμφανίζονται σε όλο το φάσμα της κοινωνικής ζωής. Οι κεντρικοί θεσμοί της κοινωνίας είναι οι πρώτοι πού πλήττονται, ο πνευματικό κόσμος και η κεντρική πολιτική σκηνή με τα κόμματα της. Μετά ακολουθεί η αγορά και το χρήμα. Όταν όμως ο κλονισμός ακουμπήσει τα άτομα της κοινωνίας ,τότε όλοι αναγνωρίζουμε ότι υπάρχει κρίση .

Η κοινωνική κρίση στη Ελλάδα ,πού σήμερα εμφανίζεται σαν οικονομική κρίση, σαν κρίση δηλαδή αγοράς και χρήματος , είναι μια κρίση πού έχει εκδηλώσει τα συμπτώματα της, τουλάχιστον από την περίοδο του 1985 και εντεύθεν . Κυρίως έχει να κάνει , κατά την γνώμη μου , με τρεις παράγοντες:

Α. Ο κοινωνικός αέρας αλλαγής πού έφερε η πτώση της χούντας ,δεν μπόρεσε να αποδώσει ότι υποσχόταν ,κυρίως ένα διαφορετικό τρόπο σκέψης και οργάνωσης της ελληνικής κοινωνίας . Οι δυνάμεις πού εμφορούντο από αυτόν τον αέρα δεν κατόρθωσαν πολιτικά να τον μετουσιώσουν σε κάτι συντελεστικά διαφορετικό. Αντιθέτως τον εξαργύρωσαν μέσα στη στειρότητα μιας πολιτικής σκηνής ,πού σαν μοναδικό της μέλημα είχε, να εξαλείψει από αυτόν τον αέρα οτιδήποτε επικίνδυνο είχε για αυτήν.

Β. Ολόκληρη η ελληνική κοινωνία σε συμφωνία με την πολιτική της ηγεσία, εγκατέλειψε σταδιακά οποιαδήποτε προοπτική ουσιαστικής ανάπτυξης σε οποιοδήποτε επίπεδο -πνευματικό,κοινωνικό ,πολιτικό, οικονομικό - ενστερνιζόμενη ολοσχερώς μια ευρωπαϊκή προοπτική επιχορηγήσεων και δεσμεύσεων , πού επί της ουσίας την εγκλώβισαν σε μια χρόνια μαλάκυνση όλων των δημιουργικών της προοπτικών.

Γ. Η ελληνική κοινωνία δεν μπορεί να αναγνωρίσει πλέον ποιο είναι το κέντρο με βάση το οποίο κατευθύνει τις δημιουργικές της δυνάμεις .Εγκλωβισμένη ανάμεσα σε μια Ευρώπη πού έχει παραδώσει τον εαυτόν της στη τεχνολογική ανάπτυξη και την λογική μιας αντι-ανθρώπινης αγοράς και σε μια Ανατολή πού δεν έχει αποφασίσει ακόμα αν θα ακολουθήσει το όραμα ενός θεοκρατικού κράτους ,η ελληνική κοινωνία μοιάζει να μην έχει καμιά έμπνευση σε τι να στραφεί. Κυρίως ,όμως , φαίνεται να μην μπορεί να παράγει τίποτα πλέον, ούτε στο πνευματικό αλλά ούτε στο υλικό κόσμο.

Οι πνευματικές δυνάμεις της Ελλάδας μοιάζουν να βρίσκονται σε μακάριο ύπνο και όταν κάποια στιγμή ξυπνούν, μοιάζουν να μωρολογούν , αναζητώντας άλλοθι σε μια ένδοξη αρχαιότητα . Η εσωτερική κρίση λοιπόν της ελληνικής κοινωνίας αφού για χρόνια εξάντλησε όποιο στεγανό την κρατούσε μακριά από τα άτομα πού την απαρτίζουν, έσκασε με μεγαλοπρέπεια και με τον μανδύα της οικονομικής κρίσης και έχει ταράξει την ψυχή και την τσέπη. Οι άνθρωποι,όντας αποξενωμένοι από την ψυχή τους ,εστίασαν την κρίση στο αποτέλεσμα ,πού είναι η οικονομική ανέχεια.

Παρ’ όλα αυτά όμως δεν παύει να είναι κρίση .Αν προσθέσουμε σε αυτό ότι δεν φαίνεται να έχουμε ορατά όπλα να την αντιμετωπίσουμε , το πρόβλημα θέλει σκέψη για να βγει από την στενωπό που περνά.

Το πρώτο ψυχικό σύμπτωμα των ανθρώπων της κοινωνίας μας, από την στιγμή πού έχει γίνει ορατή η κρίση, είναι ο παντοδύναμος φόβος . Ο φόβος ,γενικά, εκδηλώνεται την στιγμή πού ο άνθρωπος χάνει τη βεβαιότητα ότι μπορεί να ελέγξει την εξέλιξη της ζωής του. Είναι ένα αίσθημα πού κυριολεκτικά συνοδεύει το ανθρώπινο πλάσμα σε όλη την ιστορία του. Συνηθίζει να κρύβεται πίσω από τα ψεύτικα πέπλα της ανθρώπινης ψευδαίσθησης ότι ελέγχει την ζωή της και ξεπροβάλλει αρχοντικά όταν τα πέπλα αυτά διαρρηγνύονται κυρίως από την φθαρτότητα της ανθρώπινης ύπαρξης . Ο φόβος σε συνθήκες κρίσης συνήθως άπτεται του κινδύνου πού προκύπτει από την αδυναμία να επιβιώσεις μέσα σε ένα κόσμο που στροβιλίζεται από δυνάμεις υπέρτερες. Δυνάμεις πού μπορούν να ελέγξουν αν θα έχεις ή όχι δουλειά ,άρα και χρήματα για να επιβιώσεις .Είναι φόβος πού προκύπτει από την βαθιά πεποίθηση του ανθρώπου ότι τελικά δεν μπορεί να ποντάρει πουθενά αλλού παρά μόνο στον εαυτό του και ότι αυτός ο εαυτός στη προκείμενη στιγμή είναι αδύναμος .

Ο συγκεκριμένος τύπος φόβου προκύπτει από την βεβαιότητα ότι η κοινωνία δεν είναι το κύτταρο πού θα φροντίσει τα μέλη της σε συνθήκες κρίσης ,αλλά και ότι το άτομο έχει αποκόψει τις οργανικές του επενδύσεις μέσα στη κοινωνία. Η κοινωνία και το άτομο βρίσκονται σε μια σχέση χρήσης και όχι αγάπης και φροντίδας. Σε τέτοιου είδους κοινωνίες ο φόβος μπορεί να είναι ένα έναυσμα για μια άλλου τύπου συνειδητοποίηση πού να σπάσει τα στενά όρια της χρήσης και από τα δύο μέλη . Αν ο φόβος παραμείνει στα αυτιστικά του πλαίσια ,δίνει μια παράλληλη ψυχική παρεκτροπή στα άτομα .Την ανάγκη να βρεις κάποιον η κάποιους και να τους αποδώσεις ευθύνες για την κατάσταση πού έχεις περιπέσει.

Συνήθως αυτή η παρεκτροπή επειδή στερείται διαύγειας και διακατέχεται από σύγχυση, στρέφεται στους πιο αδύναμους αυτής της κοινωνίας . Παλαιότερα η κοινωνία θυσίαζε κάποιο μέλος της –ανάπηρο, υπερβολικά άσχημο-με σκοπό να άρει το αδιέξοδο στο οποίο είχε περιπέσει. Σήμερα ,η τηλεόραση στρέφει την μήνη του κόσμου σε διάφορες κοινωνικές ομάδες – δημοσίους υπαλλήλους ,συνδικαλιστές υψηλά αμειβόμενους - καθιστώντας τους υπεύθυνους τάχα για το ρεζιλίκι της οικονομίας .

Ο θυμός και η κακία είναι επίσης δυο παρεκτροπές πού παρατηρούνται τις μέρες μας . Θυμός γιατί φαίνεται να μας έχουν πιάσει κοιμώμενους μακαρίως τον ύπνο μιας ζωής δίχως νόημα και περιεχόμενο αλλά κυρίως κακία γιατί όσα μας έταξαν ,όσοι ανέκαθεν μας εξαπατούσαν συνειδητά, αποδείχτηκαν φρούδες ελπίδες και όνειρα στη πτώση ενός κοινωνικού μοντέλου ζωής πού δεν έχει ιερό και όσιο.

Η πορεία στη σκοτεινή νύκτα της ψυχής πού βιώνει κρίση ,δεν θα μπορούσε να μην περιπέσει σε απογοήτευση. Μια ψυχική παρεκτροπή πού σε καθηλώνει όχι μόνο στο να αντιδράσεις αλλά και να σκεφτείς με ψυχραιμία στο πώς θα ανταπεξέλθεις στα δύσκολα πού έχεις βρεθεί. Η απογοήτευση έχει καταντήσει κοινωνικό σπορ στις μέρες μας ,ανεβάζοντας τα ποσοστά των ανθρώπων πού αυτοκτονούν, αλλά και των ανθρώπων με εμφανή συμπτώματα κατάθλιψης.

Οι άνθρωποι, καθημερινά , βιώνουν με βουβό τρόπο την πληθώρα αυτή των αρνητικών ψυχικών παρεκτροπών ,μολύνοντας την ψυχή τους και φλερτάροντας αναπόφευκτα με την προοπτική να αρρωστήσουν . Στατιστικά έχει παρατηρηθεί ότι σε ανάλογες περιόδους οι αρρώστιες αλλά και πρόωροι θάνατοι από υπερβολικό άγχος και πίεση ανεβάζουν τα ποσοστά τους . Το εντυπωσιακό είναι ότι παρόλο πού λίγο ως πολύ αυτά είναι γνωστά ,όλοι κάνουμε σαν να μην υπάρχουν . Συμπεριφερόμαστε σαν να ελέγχουμε τα πράγματα και όχι σαν να έχουμε χάσει τα αυγά και τα πασχάλια. Βυθιζόμαστε στη επιβίωση ,ξεχνώντας όλο και πιο πολύ τι θα μπορούσε να σημαίνει το να ζούμε πραγματικά. Σε λίγο θα το ξεχάσουμε ολοσχερώς ,πνιγμένοι μέσα σε οικονομικούς δείκτες και τρομολαγνικές ανακοινώσεις για περισσότερες περικοπές εισοδημάτων . Είναι το τίμημα πού πληρώνουμε ,για όλα εκείνα πού αφήσαμε να περάσουν, δίχως να αντιδράσουμε .

Αυτό πού απαιτείται όμως αυτή την στιγμή , δεν είναι να συμβάλουμε στη περαιτέρω εξαθλίωση μας ,αλλά να ξανασυναντήσουμε το όραμα μας για μια ζωή με νόημα και περιεχόμενο, μια ζωή αλληλέγγυα και με πνεύμα . Μια ζωή πού να μπορεί να έχει χιούμορ και εφευρετικότητα . Μια ζωή πού κεντρικό της στοιχείο να είναι η αγάπη και η κατανόηση και όχι η εμπάθεια και το συμφέρον . Μια ζωή πού να είναι αντάξια του ανθρώπου.

…ξημερώνοντας 25η Μαρτίου.

      

Η Αθήνα καταστράφηκε συστηματικά απ’αυτούς που ήρθαν να την κατοικήσουν δίχως να την αγαπούν.

      Στην Μύκονο, και σε κάθε Μύκονο που την ακολούθησε, διέλυσαν τις ξερολιθιές παντελώς ανυποψίαστοι γι αυτό που κατέστρεφαν. Η κάθε ξερολιθιά, κάθε μια μόνη κι όλες μαζί όπως χώριζαν το τοπίο μέσα στον ήλιο του μεσημεριού, ήταν ένα σπάνιο μάθημα πάνω στο έργο που επιτελεί το φως και η σκιά. Πρέπει να υπήρξαν δάσκαλοι που λυπήθηκαν για τη χαμένη ευκαιρία να δείξουν το έργο του φωτός μέσα σε τέτοιο περιβάλλον. Να δείξουν δηλαδή πως η σκιά δίνει μορφή στο φως αποτελώντας το όριό του. Και να δείξουν ότι το φως χωρίς το αντίθετό του, τη σκιά, είναι βία χωρίς ανάπαυση, σκληρότητα χωρίς εξιλέωση. Και να σημειώσουν ότι κάθε ξερολιθιά είναι μια αξεπέραστη διπλωματική πάνω σ’ένα συνδυασμό τεχνών, του μυστηρίου της ζωής συμπεριλαμβανομένου.

Σ’όλο το Αιγαίο ο νεοπλουτισμός επιτέθηκε στη νεολιθική απλότητα. Σ’ ολόκληρη την Ελλάδα διεξήχθη ένας παλλαϊκός πόλεμος ενάντια στη μνήμη και το χώμα.

Ακόμα και το βλέμμα έγινε σπάνιο. Μέχρι πρόσφατα μπορούσες να συναντήσεις βλέμματα όπου μέσα τους έβλεπες ένα τοπίο, όπου μέσα τους υπήρχε η Ιστορία. Τώρα τέτοια μάτια χάνονται.. Έπρεπε όμως πρώτα να χαθεί η διαύγεια. Δηλαδή οι άνθρωποι που γνώριζαν τη θέση τους στον κόσμο και του έργου που είχαν κληθεί να επιτελέσουν. Οι άνθρωποι που ήταν συνδεδεμένοι με τις βαθύτερες πηγές της ύπαρξης. Το χώμα, τους καιρούς, τη λάσπη. Που στα κατώγια τους τα χαράματα μουγκάνιζαν τα ζώα. Που διωγμένοι κουβάλησαν αντί άλλης περιουσίας τυλιγμένα κόκκαλα. Που πήγαν στις ξένες φάμπρικες ντυμμένοι με μια φωνή που τραγούδαγε την ξενητειά. Χάθηκαν αυτοί που γνώριζαν τον πόνο. Ο πόνος λεπταίνει τον άνθρωπο. Χάθηκαν τέλος αυτοί που είχαν την τύχη να τον μοιράζονται μέσα σε κοινότητες.

Δεν είχε έρθει ακόμα η εποχή των πραγματικά ξερριζωμένων, αυτών που είναι τουρίστες του χρόνου που τους δόθηκε στη ζωή και αμήχανοι επιβάτες της Ιστορίας. Δεν είχε έρθει ακόμα η εποχή του φευγαλέου βλέμματος που κάνει ένα γρήγορο  σάρωμα – επιλογή και απόσβεση.

Παρ΄όλο αυτά – και μέσα σ΄αυτές τις τρεις λέξεις κρύβεται και ενεδρεύει η Ιστορία, μιας και αυτές οι τρεις λέξεις είναι ακριβώς ο άνθρωπος, γιατί ο άνθρωπος είναι το ον που κάποια στιγμή κάνει αυτό που δεν μπορούσε κανείς να φανταστεί- Παρ΄όλα αυτά δεν χαθήκαν όλα.

Η ελληνική γλώσσα, αυτό το επικίνδυνο και «μολυσματικό» όργανο, παραμένει ζωντανή, η Λαϊκή μουσική , η Δημοτική μουσική, η Ποίηση, η λαϊκή μαγειρική, το κρασί, το λάδι, η αίσθηση της Ιστορίας, η ανάγκη για την Πόλη και την Αγορά, όλος ο Εθνικός Πλούτος, έστω κα αποδυναμωμένος, παραμένει ενεργός σε βαθμό που δεν μπορεί να διανοηθεί κανένα από τα Δυτικά Εθνη.

Η αλλοτρίωση εδώ προχώρησε λιγότερο από αλλού όπου μερικές φορές η κατάσταση είναι αποκαρδιωτική. Η Ελλάδα είναι πολιτιστική υπερδύναμη. Στις δύσκολες εποχές που ήλθαν έχει χώρο να υποχωρήσει και να κρατηθεί. Εχει και την «παράδοξη» δυνατότητα να παίξει σημαντικό ρόλο.

Γι΄αυτό ελπίζω η κρίση να προλάβει να περισώσει ό,τι , τόσα χρόνια, ροκανίζει η ανάπτυξη. Και εύχομαι, ζυγίζοντας τις λέξεις, την καταρράκωση των ελπίδων. Εύχομαι να χαθούν τα ασημένια ρούχα, να καταπέσουν τα φτιασίδια, ν΄απομείνει αυτός ο λαός γυμνός. Για τριάντα χρόνια τώρα, είδα μπουκιά-μπουκιά το φαΐ που έτρωγε και ρούχο-ρούχο τη φορεσιά που τον έπνιξε.

Υπάρχει εδώ μια νεολαία ανήσυχη. Κυριολεκτικά τρωγλοδυτεί. Αυτοί θα είναι οι τιμωροί. Υπάρχουν επίσης άνθρωποι που ακόμα τους ακολουθεί ο ίσκιος τους και κρυφά και χαμηλόφωνα συνομιλούν μαζί του.

Ελπίζω στην συνάντηση των δύο.

                                                                Β. Η.